جمعه، 1 تیر 1397 - 17:52
جمعه، 1 تیر 1397 - 17:52
پردیس ملت میزبان اهالی رسانه در جشنواره فجر     "لاتاری" به سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر می‌رود     از شفیره روشنفکری ایرانی هیچ پروانه‌ای رستگار نخواهد شد     حضور حوزه هنری با ۴ اثر در جشنواره فیلم‌های ایرانی لندن     حضور ۳ کارگردان ایرانی و نمایش فیلم‌های‌شان در جشنواره «دنیای آسیا»     «لاتاری» مهدویان پروانه ساخت گرفت     ۱۳۳ مستند متقاضی شرکت در «جایزه شهید آوینی» سینما حقیقت شدند     فیلم‌های خارجی مشکلی برای اکران در کشورمان را ندارند     فیلم های سینمایی آخرین هفته     مرگ‌کاوی یا مرگ‌آگاهی؛ تقلیدی کورکورانه از سینمای کپسولی     احتمال نمایش فیلم‌های جشنواره فیلم فجر در دو مکان     هنرمند ایسلندی هم از مزاحمت جنسی کارگردان گفت     آغاز اکران دو فیلم سینمایی از چهارشنبه در سینما‌های کشور     نگاهی به فیلم «زرد»؛     فرانسیس فورد کاپولا و بروس ویلیس به تلویزیون می‌آیند + پوستر و معرفی فیلم‌ها     علاقه‌مند به اکران فیلم خارجی‌ هستیم     اسکورسیزی مذهب را به مثابه غرق شدن در هیچ می‌داند     موزه هنرهای معاصر تهران و مینیمالیسم در سینما     اعضای شورای سیاستگذاری سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر تعیین شد     اعلام اسامی آثار مستند راه‌یافته به بخش ملی/ پردیس ملت کاخ جشنواره شد     
- اندازه متن: + -  کد خبر: 638صفحه نخست » تیتر یکسه شنبه، 31 مرداد 1396 - 14:57
نگاهی به فیلم «رگ خواب»
انفعال‌های خودخواسته
احسان زیورعالم - «رگ‌خواب» قرارش بر آن نیست قهرمانی زن عرضه کند؛ بلکه هدفش به نمایش گذاشتن عاقبت انفعال‌زدگی است، انفعالی که محصول جهان مدرنیته‌زده امروز است.
  

فیلم پرس ـ پایگاه خبری فیلم ایران:

برای آنان که حمید نعمت الله را دقیق دنبال کرده‌اند، «رگ خواب» از این حیث اهمیت پیدا نمی‌کند که به جای قهرمانی مرد، زنی در مرکز توجه قرار دارد؛ بلکه انفعال قهرمان اوست که «رگ خواب» را از دیگر آثار او جدا می‌کند. شاید گفته شود به واسطه قهرمان بودن زن است که نعمت‌الله به سراغ چنین تصویر منفعلانه‌ای رفته است؛ اما با نگاهی به کارنامه او می‌توان برای نمونه «بیا از گذشته حرف بزنیم» با حضور سه قهرمان زن، نقیضی بر این مدعاست.

چندی پیش در یادداشتی آمده بود «رگ خواب» در مذمت طلاق است. مشخص نبود نویسنده بر چه اساسی این نظریه را مطرح کرده بود؛ اما می‌شد حدس زد حوادث و رویدادهایی که قهرمان زن «رگ خواب» را تحت‌الشعاع خود قرار می‌دهد و او را تا فروپاشی درونی پیش می‌برد، نویسنده را مجاب کرده است که این عمل طلاق بوده که زن را نابود ساخته است. منهای این نکته سینمایی که بدون کنش طلاق آفرینش «رگ خواب» ممکن نبود، به نظر می‌رسد نگاه نگارنده آن یادداشت و موضوع «رگ خواب» چندان در تنافر یکدیگر نیستند. همه چیز از یک چشمه می‌جوشد.

برخی از مخاطبان زن فیلم چندان با شخصیت مینا ارتباط برقرار نکرده‌اند. آنان او را زنی منفعل می‌دانند که برخلاف رویه کنونی جامعه ایران به درستی علیه کامران اقدام نمی‌کند. اگرچه او در انتها کامران را رسوا می‌کند؛ اما این رسوایی با نابودی و زوال خود او همراه است. او برخلاف زنان کنشگر و قهرمان عمل نمی‌کند. او چنان درگیر جهان درونی خود است که فرصت برون‌ریزی پیدا نمی‌کند. مینا در تضاد با دوست خویش است. دوستش بدون حضور یک مرد، زندگیش را می‌چرخاند و چه بسا ناجی مینا نیز هست؛ اما این میناست که قهرمان فیلم به حساب می‌آید. اوست که داستان را روایت می‌کند و اوست که راوی منفعلی همانند برخی از شاخص‌ترین راویان رمان‌های عصر مدرن است.

اما یک تفاوت عمده میان راویان منفعل و مینا وجود دارد و آن هم زوالی است که او را در خود فرومی‌برد. زوالی که نه به واسطه طلاق، که به واسطه شخصیت مینا شکل می‌گیرد. آنچه نگارنده آن یادداشت از زن انتظار دارد، نوعی انفعال است. از دید او سکوت زن در برابرمشکلات یک کنشگری مثبت است؛ اما این پرسش مطرح است اگر مردی در چنین وضعیتی، با مشخصات کنونی جامعه ایرانی، در برابر مشکلی مشابه سکوت می‌کرد و اقدامی برای طلاق نمی‌کرد، آیا آن هم فضیلت بود؟ پاسخ بدون شک خیر است.

در جامعه کنونی ایران انفعال مرد نسبت به زن با عباراتی چون «زن ذلیل» توصیف می‌شود، فقدان کنش از جانب مرد یک رذیلت به حساب می‌آید. لیکن چنین جامعه‌ای زن را دعوت به انفعال می‌کند و این در حالی است که اگر به دنبال الگویی قرآنی، به واسطه داستان‌های قرآنی باشیم، به هیچ عنوان شما نمی‌توانید زنی منفعل در نص قرآن بیابید. پس پرسش حیاتی آن است که چه نفعی در انفعال زن در جامعه وجود دارد؟

به یاد داشته باشیم که در «رگ خواب» الهام کردا در نقش دوست مینا، چیزی جز نقش مادر ندارد. او در همان کهن‌الگوی تکراری محبوب ایرانی‌ها، کنشگر باقی می‌ماند و از قضا فرشته نجات میناست.

حال از دریچه‌ای دیگر به «رگ خواب» نگاه کنیم. زنی منفعل در کوران بدقولی‌های مردی به ظاهر عاشق، به جای مقابله یا خروج از رابطه، درگیر فروپاشی شخصیتی می‌شود. او به شکل کاملاً مازوخیستی به خودتخریبی روی می‌آورد. تمام جسارتش سوارکاری در جاده‌ای و خوردن به بن‌بست است. او نه در یک بن‌بست رابطه، به یک بن‌بست شخصیتی دچار شده است. در کنار خود گربه‌ای دارد که در بیشتر لحظات اینهمانی اوست. موجودی که قرار است از بین برود و به واسطه بدعهدی کامران - که مخاطب مسئولیت زن و گربه را بر عهده او می‌داند- به حیات نزولی خود ادامه می‌دهد.

«رگ‌خواب» تلنگری است به انفعال زنانه جامعه کنونی. قصدش زخمی کردن زنان است، زخمی که از دردش مخاطب به خودش بیاید. در وضعیت کنونی نشان دادن قهرمان کنشگر که در برابر جامعه مردانه، با خشونت و جبروت مردانه همه چیز را از سر راه برمی‌دارد - که برآمده از همان نگاه مردانه حاکم بر سینماست - از دید نعمت‌الله و بیات بی‌ارزش است. مسئله نشان دادن آسیب است و این آسیب انفعال است. مخاطب با دیدن انفعال به نوعی آگاهی می‌رسد و برای رسیدن به آگاهی عصبانی می‌شود. عصبانیت واکنش مثبتی به فیلم است؛ چرا که نوعی کاتارسیس در او ایجاد می‌کند که شاید مانع از منفعل شدن اون شود.

المان‌های انفعال در فیلم نیز به خوبی به تصویر کشیده می‌شود. از ساختمان نیمه متروکه‌ای که در ظاهر عاشقانه و در باطن مکانی مناسب برای اضمحلال است و این مهم را با رابطه مینا و کامران مقایسه کنید. انتخاب نماهای لانگ‌شات برای نشان دادن پلکان فلزی ساختمان که دالی بر ناممکنی رابطه‌ شکل گرفته است و شکل فیلمبرداری پایین به بالایش سقوط را پیشگویی می‌کند. حتی دیوار میان کلاس موسیقی و انبار که از وجود مانع برای شکل‌گیری رابطه‌ای رومانتیک و شیک خبر می‌دهد.

همه چیز در «رگ‌خواب» مهیاست برای از بین رفتن یک انسان، انسانی درمانده از انفعال و این انسان در جامعه کنونی در حال گسترش است. انسانی که آرمانش را درون خود حفظ می‌کند و دم نمی‌زند. او محکوم به تخریب است. او انسانی است که حرفش را نه با زبان به مثابه ابزار قدرت که با فضای مجازی به عنوان محیط غیرواقعی منکوب‌گر می‌زند. او باید از بین رود و هر آنچه در پایان فیلم می‌بینیم ترحمی است که هنرمند نثار او کرده یا بهتر است بگوییم ظرفیتی است که مخاطب ایرانی خود را از آن محروم ساخته است. همانند سکانس ضرب‌زنی کامران و آن حالت استعاری که خود محصول انفعال است.

***

پی‌نوشت نخست: با تمام تفاسیر بالا فیلم «رگ‌خواب» در بخش روایت مخدوش است. فیلم در حالی با سولولوگ مینا آغاز می‌شود که طبق قراردادهای بعدی می‌فهمیم که او راوی این روایت است؛ اما در دو نما این روایتگری مخدوش می‌شود. نخست صحبت‌های کامران و صندوق‌دار در بیرون مغازه که نمی‌توانسته توسط مینا شنیده شود و روایت گردد و دوم نمای مذاکره برای فروش سهم مغازه به یک خانواده و خرابکاری مینا که باز جزئیاتش از دید مینا ناممکن است. این در حالی است که همواره مینا در نقش راوی باقی می‌ماند.

پی‌نوشت دوم:  سکانس نواختن ضرب کامران و آنچه در تصویر دیده می‌شود یادآور نمایشنامه «فاسق» پینتر است. در اثر هارولد پینتر استفاده از طبل ارزش کنایی دارد و این کنایه به کلیت اثر تسری پیدا می‌کند و در چند نوبت فرم اجرایش تغییر می‌کند. این مهم در «رگ‌خواب» رها می‌شود و در نهایت به یک عشق‌بازی مجازی تقلیل پیدا می‌کند که می‌توانست بهتر از آن استفاده کرد. اگرچه گل خوردن مینا نیز می‌تواند چنین کارکردی پیدا کند؛ اما در دستگاه نشانه‌شناسی گیرایی اثر پینتر را ندارد.

انتهای پیام

   
  

به اشتراک بگذارید:   Share/Save/Bookmark

نظر شما:
نام:
پست الکترونیکی:
نظر
 
  کد امنیتی:
 
 آخرین مطالب
  پردیس ملت میزبان اهالی رسانه در جشنواره فجر
  "لاتاری" به سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر می‌رود
  از شفیره روشنفکری ایرانی هیچ پروانه‌ای رستگار نخواهد شد
  حضور حوزه هنری با ۴ اثر در جشنواره فیلم‌های ایرانی لندن
  حضور ۳ کارگردان ایرانی و نمایش فیلم‌های‌شان در جشنواره «دنیای آسیا»
  «لاتاری» مهدویان پروانه ساخت گرفت
  ۱۳۳ مستند متقاضی شرکت در «جایزه شهید آوینی» سینما حقیقت شدند
  فیلم‌های خارجی مشکلی برای اکران در کشورمان را ندارند
  فیلم های سینمایی آخرین هفته
  مرگ‌کاوی یا مرگ‌آگاهی؛ تقلیدی کورکورانه از سینمای کپسولی
  احتمال نمایش فیلم‌های جشنواره فیلم فجر در دو مکان
  هنرمند ایسلندی هم از مزاحمت جنسی کارگردان گفت
  آغاز اکران دو فیلم سینمایی از چهارشنبه در سینما‌های کشور
  نگاهی به فیلم «زرد»؛
  فرانسیس فورد کاپولا و بروس ویلیس به تلویزیون می‌آیند + پوستر و معرفی فیلم‌ها
  علاقه‌مند به اکران فیلم خارجی‌ هستیم
  اسکورسیزی مذهب را به مثابه غرق شدن در هیچ می‌داند
  موزه هنرهای معاصر تهران و مینیمالیسم در سینما
  اعضای شورای سیاستگذاری سی‌وششمین جشنواره فیلم فجر تعیین شد
  اعلام اسامی آثار مستند راه‌یافته به بخش ملی/ پردیس ملت کاخ جشنواره شد
  موزه سینما در ایام شهادت امام حسین (ع) تعطیل است
  چشمان برخی فیلمسازان به دستان جشنواره‌ها نباشد
  ۲۰۱۷ بدترین سال سینمای بریتانیای از لحاظ تناسب جنسیتی
  دی کاپریو بازهم علیه ترامپ موضع گیری کرد
  آلوده به جریان‌های سیاسی نشوید
  اکران اختصاصی «رگ خواب» ویژه مهاجران افغانستانی+جزئیات
  «نفس» به جشنواره فیلم توبینگن آلمان می رود
  حوزه هنری یا شهرداری، مسئله این نیست
  روز‌های پایانی«به وقت شام»
  روز‌های پایانی«به وقت شام»
  سینما از مجلس کمک خواست!/ نباید جشنواره‌ها آفت سینمای ایران شوند
  سازمان سینمایی؛ بهارستان مدیران بازنشسته
  «سارا و آیدا» چگونه بر سر تماشاگر کلاه می‌گذارند!
  فیلم‌های سینمایی اولین هفته شهریور ماه در تلویزیون + پوستر فیلم‌ها
  انفعال‌های خودخواسته
  تأکید جشنواره سلامت بر سلامت روحی، جسمی و زندگی بدن خشونت/ حمایت از ۱۰ فیلم سینمایی تا سقف ۲۰۰ میلیون تومان
  «یتیم خانه ایران» وارد شبکه نمایش خانگی شد
  قرن شوم هالیوود از شرم چاقی: از گرتا گاربو تا کلویی گریس مورتز
  ادامه فیلمبرداری «هایلایت» در شمال کشور
  ادامه فیلمبرداری «هایلایت» در شمال کشور
آرشیو آخرین مطالب
 
 پربیننده‌ترین مطالب
آرشیو پربیننده‌ترین مطالب
خانه | درباره ما | تماس با ما | آرشیو | پیوندها
صفحه اول | سینمای ایران | سینمای ایران | سینمای جهان | سینمای مستند و تجربی | تولید و اکران | تلویزیون | نمایش خانگی | اخبار صنفی | جشنواره‌ها | هنرمندان | اخبار عمومی
::  پیش‌خوان ::  نسخه موبایل ::  RSS ::  نقشه سایت ::  نسخه تلکس
© فیلم پرس 1391
info@filmpress.ir
پشتیبانی توسط: خبرافزار